Büyük Boy 3D Baskı: Tablaya Sığmayan Parçalar

Tablaya sığmayan bir parça nasıl basılır?

Tablaya sığmayan parçalar bölünür: model, yazıcının baskı hacmine sığan parçalara ayrılır, her parça ayrı basılır ve sonra birleştirilir. Kaç parçaya bölüneceğini yalnızca tabla boyutu değil, her parçanın en sağlam ve en temiz yüzeyi verecek yönde basılabilmesi belirler.

Uzun bir parçayı tablaya çapraz yatırarak sığdırmak bazen mümkündür, ancak bu destek yapısını artırır ve görünür yüzeylerin kalitesini düşürebilir. İki parçaya bölüp her birini en uygun yönde basmak çoğu zaman daha iyi sonuç verir. Ekibimizin yakın zamanda bastığı tam boy araç tamponu bu yaklaşımın iyi bir örneğidir: tek bir tablaya sığmayacak boyuttaki bu dış kaplama, parçalara bölünerek basıldı.

Büyük bir parça nereden bölünmeli?

Bölme çizgisi üç kurala göre seçilir: düz bir yüzeyden geçmeli, bitmiş parçada göze görünmeyen bir yerde kalmalı ve parçanın yük taşıdığı yolun dışında olmalıdır.

• Düz yüzeyler: İki düz yüz birbirine tam oturur ve yapıştırıcı ince, eşit bir tabaka halinde dağılır. Eğrisel bir yüzeyden geçen kesim, hizalamayı ve sıkıştırmayı zorlaştırır.
• Gizli dikişler: Kesimi tasarımdaki doğal bir çizgiye, örneğin bir panel kenarına, kıvrıma ya da zırh plakasının sınırına denk getirmek, birleşim izini tasarımın bir parçası hâline getirir.
• Yük yolunun dışı: Birleşim yeri ne kadar iyi yapılırsa yapılsın çevresindeki baskıdan zayıftır. Eğilmenin en yüksek olduğu bölge, örneğin bir kolun gövdeye bağlandığı kök kısmı, kesim için en kötü yerdir.

Bölmeyi baskıdan önce, model üzerinde yapıyoruz; pim yuvalarını, geçme profillerini ve vida boşluklarını da kesim yüzeyine o aşamada ekliyoruz. Parçaların birbirine oturabilmesi için geçen yüzeyler arasında yaklaşık 0,2–0,3 mm boşluk bırakılır. FDM baskının ±0,2 mm civarındaki toleransı, bu boşluk olmadan yapılan sıkı geçmelerin montajda zorlanmasına ya da hiç oturmamasına yol açar.

Parçalı baskılar hangi yöntemlerle birleştirilir?

Birleştirme yöntemi malzemeye, parçanın sonradan sökülüp sökülmeyeceğine ve birleşimin göreceği yüke göre seçilir. Çoğu işte iki yöntem birlikte kullanılır: biri hizalamayı sağlar, diğeri bağlantıyı kalıcı hâle getirir.

Aseton, ABS ve ASA’nın yüzeyini çözer; iki yüzey bastırılıp aseton buharlaştığında plastik birbirine kaynar ve birleşim, yapıştırıcıyla yapılandan genellikle daha sağlam olur. Asetonda çözülmüş ABS kırpıntılarından elde edilen koyu karışım, birleşim çizgisindeki boşlukları doldurmak için de kullanılır. PETG’yi çözen yaygın ve güvenli bir solvent olmadığından PETG parçalarda epoksiyle mekanik bağlantıyı birlikte kullanıyoruz. Naylon (PA) yüzeyi yapıştırıcıya zor tutunduğu için büyük PA parçalarda vida ve insert tercih ediyoruz.

Büyük ABS parçalar neden çarpılır?

ABS soğurken belirgin biçimde çeker; büyük ve düz bir parçada bu çekme köşeleri tabladan kaldırır ve parçayı çarpıtır. ABS’nin soğuma çekmesi kaynağa göre yaklaşık %0,5–0,7 olarak verilir; 400 mm’lik bir kenarda bu, yaklaşık 2–3 mm’lik bir kısalma demektir.

Çarpılma (warping), her yeni katmanın sıcak basılıp alttaki soğumuş katmanların üzerinde kısalmasıyla oluşur; alt katmanlar tabladan, üst katmanlar ise birbirinden ayrılmaya zorlanır. Uzun ve düz bir ABS panelin köşeleri bu yüzden kalkar, bazen katmanlar arasında çatlak açılır. Kapalı ve sıcak bir baskı ortamı, geniş bir kenar (brim) ve panelin daha küçük parçalara bölünmesi bu riski azaltır; bölme çizgisini en uzun düz kenarı kısaltacak şekilde seçmek de işe yarar. ASA aynı eğilimi daha hafif gösterir. Isı ve UV dayanımı gerekmeyen iç mekân parçalarında PETG ya da PLA seçmek çarpılmayı çok azaltır.

Büyük bir parçanın baskısı ne kadar sürer?

Büyük parçaların baskısı genellikle onlarca saat sürer ve süre, kabaca basılan malzeme hacmiyle orantılı artar. Kesin süre model dilimlenmeden söylenemez, ama katman sayısı iyi bir ilk fikir verir.

300 mm yüksekliğinde bir parça, 0,2 mm katman kalınlığıyla 1.500 katman demektir. Geniş kesitli bir parçada her katman bir ila iki dakika sürerse, yalnızca bu parça için 25 ile 50 saat arası bir baskı ortaya çıkar. Ölçeğin etkisi doğrusal değildir: dolu ya da yoğun dolgulu bir parçanın tüm boyutlarını iki katına çıkarmak hacmi yaklaşık sekiz katına çıkarır. İnce cidarlı kabuk parçalarda artış daha çok yüzey alanını izler ve yaklaşık dört kat olur.

Uzun baskılarda tek bir hatanın bedeli büyüktür; parçayı bölmek bu riski de dağıtır. Kırk saatlik tek bir baskı yerine sekizer saatlik beş parça basıldığında, bir sorun yalnızca o parçanın yeniden basılmasını gerektirir.

Kalın nozzle: hız mı, detay mı?

Standart 0,4 mm nozzle yerine 0,6–0,8 mm nozzle kullanmak hem daha kalın katmanlara hem de daha geniş çizgilere izin verir. 0,8 mm nozzle ile 0,4 mm katman kalınlığında aynı 300 mm’lik parça 750 katmana iner ve her katmanda birim zamanda çok daha fazla malzeme akar. Bedeli detaydır: katman izleri belirginleşir, nozzle çapından ince detaylar (keskin köşe, küçük yazı, ince kanat) basılamaz. Tampon ya da tabela gibi geniş ve sade yüzeylerde kalın nozzle mantıklıdır; yüz hatları ve süslemeleri olan bir kaskta ya da mimari cephe detayında 0,4 mm nozzle’da kalmak gerekir.

Birleşim izleri nasıl kapatılır?

Birleşim çizgisi dolgu macunu, zımpara ve dolgu astarıyla büyük ölçüde görünmez hâle getirilebilir. Bu son işlemleri talebe göre yapıyoruz:

1. Yapıştırıcı kuruduktan sonra taşan yapıştırıcı ve kesim çapakları temizlenir.
2. Birleşim çizgisine ve derin katman oluklarına iki bileşenli dolgu macunu sürülür.
3. Macun, kaba zımparadan inceye doğru, örneğin 120 numaradan 400 numaraya kadar zımparalanır.
4. Dolgu astarı atılır; astar kalan izleri görünür kılar ve yüzey yeniden zımparalanır.

Boyaya hazır bir yüzey, çoğu zaman astar ve zımpara döngüsünün iki üç kez tekrarlanmasını ister. Parçanın boyanmasını istiyorsanız talebinizi konuşalım.

Hangi işler büyük boy baskı gerektirir?

• Araç tamponu ve gövde kaplamaları: Dış mekânda kalacağı için ASA tercih edilir. Basılmış bir tampon kaplama parçasıdır, darbe emici ve taşıyıcı parçaların yerini tutmaz; ayrıntılar araba parçası 3D baskı sayfamızda.
• Katana ve uzun replikalar: Bastığımız katana replikası gibi uzun ve ince parçalarda birleşim yerleri eğilmeye karşı en hassas noktadır; parçaların içinden geçen bir takviye çubuğu için kanal bırakmak bu bölgeyi güçlendirir. Bu replikalar gösterim amaçlıdır, keskin bir bıçak değildir.
• Cosplay zırhı ve kask: Gövde zırhı, omuzluk ve tam kask, vücut ölçülerine göre ölçeklendirilip plaka sınırlarından bölünür. Ayrıntılar cosplay ve replika 3D baskı sayfamızda.
• Mimari maketler: Tablaya sığmayan vaziyet planları ve topoğrafya modelleri, karo gibi modüllere bölünerek basılır. Bkz. mimari maket 3D baskı.
• Tabela ve harfler: Büyük harfler ve logolar harf ya da segment bazında bölünür; dış mekânda kalacaksa ASA ile basılır.
• Mobilya parçaları: Özel sehpa ayağı, bağlantı parçası ve aydınlatma gövdesi gibi parçalar; yükü vida ve insertlere aktaracak şekilde tasarlanır.