Kırık ve Bulunmayan Yedek Parçaları 3D Baskıyla Üretiyoruz

Hangi kırık parçalar 3D baskıyla yeniden üretilebilir?

Fabrikada kalıpla üretilmiş tek parça plastik parçaların büyük çoğunluğu ölçüyle yeniden üretilebilir. Üreticinin artık satmadığı, yalnızca bütün ünitesiyle birlikte satılan ya da tedariki haftalar süren küçük parçalar, kırık parça çoğaltmanın en iyi sonuç verdiği işlerdir.

• Ev aletleri: süpürge toz haznesi mandalı ve aparat adaptörü, çamaşır makinesi deterjan çekmecesi kolu ve program düğmesi, buzdolabı rafı mandalı ve kapı rafı tutucusu, blenderde motor ile hazne arasındaki tahrik kavraması
• Mobilya: menteşe kapağı, dolap ve sehpa ayağı, ayak pabucu, raf pimi, bağlantı köşebendi, çekmece durdurucusu
• Makine ve endüstriyel ekipman: düşük yüklü dişliler, burçlar, koruma kapakları, sensör tutucuları, kılavuz parçaları
• Oyuncak: tekerlek göbeği, pil kapağı, eklem parçası, kaybolmuş küçük set parçaları
• Bahçe ekipmanı: çim biçme makinesi kapak mandalı, sulama borusu tutucusu, bahçe mobilyası ayak tapası
• Elektronik kutu kapakları: kumanda pil kapağı, modem ve adaptör kutusu kapağı, hoparlör ızgarası, cihaz ayağı

Kırık parça nasıl ölçülüp yeniden modelleniyor?

Kırık parçayı taramıyor, ölçüyoruz: kumpasla alınan ölçüler CAD ortamında parametrik bir modele dönüşür, deneme baskısıyla doğrulanır ve ardından son malzemeyle basılır. Bu yönteme tersine mühendislik denir ve parçanın üreticisinden hiçbir teknik çizim gerektirmez.

1. Kırık parça ve montaj yeri. Parçanın kendisi, kırık parçaları ve takıldığı yerin fotoğrafları. İlk değerlendirme için WhatsApp’tan fotoğraf yeterlidir; ölçüm aşamasında parçanın kendisi, İstanbul içinde kuryeyle ya da randevuyla elden bize ulaşır.
2. Kumpasla ölçüm. Dış ölçüler, delik çapları, et kalınlıkları ve delikler arası mesafeler tek tek ölçülür. Kırık bölge, simetrik karşı yüzeylerden ve parçanın oturduğu yuvadan yola çıkılarak tamamlanır; aşınmış yüzeylerde aşınmamış taraf esas alınır.
3. CAD model. Parça, ölçüleri sonradan değiştirilebilen parametrik bir model olarak çizilir. Parça hep aynı yerden kırılıyorsa, uyum ölçülerine dokunmadan o bölgeye et kalınlığı ya da köşe yuvarlatması ekleyebiliriz.
4. Test baskısı (oturuş kontrolü). Hızlı basılan bir deneme parçası, gerekirse yalnızca kritik bölge kesilerek basılır. Yerine takıp denersiniz; sıkı ya da boşluklu çıkarsa model milimetrenin onda biri mertebesinde düzeltilir.
5. Son malzemeyle baskı. Parça, taşıyacağı yüke, sıcaklığa ve aşınmaya göre seçilen malzemeyle ve katmanları yükü taşıyacak yönde yönlendirilerek basılır.

FDM baskının tipik ölçü toleransı ±0,2 mm ya da boyutun yaklaşık %0,5’i kadardır. Bir rulman yuvası ya da mil geçmesi gibi daha hassas oturması gereken yerleri deneme baskısında ayrıca kontrol ederiz; gerekirse deliği bir miktar dar basıp sonradan matkapla ya da raybayla son ölçüsüne getiririz. Sıfırdan tasarım gerektiren işler için 3D tasarım ve modelleme sayfamıza bakabilirsiniz.

Her kırık parça 3D baskıya uygun mu?

Hayır. Bir yedek parçanın baskıya uygun olup olmadığını dört soru belirler: ne kadar yük taşıyor, ne kadar ısınıyor, sürtünmeyle aşınıyor mu ve yiyecekle temas ediyor mu?

• Yük: FDM parçalar katmanlar arasında, katman düzleminde olduğundan daha zayıftır. Sürekli yük altında kalan plastik zamanla sünme gösterir, yani yavaşça şekil değiştirir. İnsan ağırlığını taşıyan sandalye ve tabure bağlantılarında ya da düşmesi yaralanmaya yol açabilecek raf konsollarında baskıyı önermiyoruz.
• Isı: Fırın, ütü, saç kurutma makinesi ve su ısıtıcısı gibi ısınan cihazlarda gövdeye yakın parçalar PLA ile basılamaz; konuma göre ABS, ASA ya da PC gerekir. Isıtıcı rezistansın çevresi hiçbir FDM malzemesine uygun değildir.
• Aşınma: Sürekli dönen ya da kayan parçalar zamanla aşınır. Naylon (PA), düşük sürtünmesi ve tokluğu sayesinde dişli ve burçlarda en uzun ömrü verir.
• Gıda teması: Katmanlar arasındaki ince oluklar temizlenmesi zor yüzeyler oluşturur; filamentin ve boyasının gıdaya uygunluğu da üreticiye göre değişir. Bu yüzden doğrudan gıdaya, içme suyuna ya da ağza temas eden parçaları basmayı önermiyoruz. Blenderin hazne altındaki tahrik kavraması gibi gıdaya değmeyen parçalar ise uygundur.

Dişli, klips ve vida dişi gibi zor parçalarda nelere dikkat ediyoruz?

Dişliler

Basılmış dişliler düşük devirli ve düşük torklu mekanizmalarda iyi çalışır: ev aletleri, oyuncaklar, perde ve panjur mekanizmaları gibi. Dişli için PA ya da PETG kullanıyoruz; PLA dişli, diş yüzeyinde hızla aşınır ve ısındıkça şekil değiştirir. Doğru dişliyi çizmek için diş sayısını sayar ve dış çapı ölçeriz: düz dişlide modül, dış çapın diş sayısının iki fazlasına bölünmesiyle bulunur (m = dış çap / (z + 2)). Örneğin 42 mm dış çaplı, 40 dişli bir dişlinin modülü 1’dir. Yüksek devirde metal eşiyle çalışan bir dişliyi plastikle değiştirmek ise çoğu zaman kısa ömürlü bir çözüm olur.

Klipsler ve geçmeli parçalar

Geçmeli (snap-fit) bir mandal takılırken esner ve yerine oturunca geri döner. PLA bu esnemede çatlamaya yatkındır; PETG ve PA ise esneyip şeklini geri kazanır. Mandalın esneme yönünü katman düzlemine paralel olacak şekilde yönlendiririz; aksi halde mandal ilk takışta bir katman çizgisinden ayrılabilir.

Vida dişleri

Yaklaşık M10 ve üzerindeki kaba dişler doğrudan basılabilir. M3–M6 gibi ince metrik dişler basıldığında sağlıklı kavramaz ve tekrarlanan sökme takmada çabuk aşınır. Bu ölçülerde parçaya ısıyla gömülen pirinç insert yerleştirmeyi ya da deliği uygun çapta basıp kılavuzla diş açmayı tercih ediyoruz; böylece vida plastiğe değil metale tutunur.

Kırılan 3D yazıcı parçalarını da basıyor musunuz?

Evet. 3DVB aynı zamanda bir 3D yazıcı teknik servisidir; kırılan fan kanalı, ekstruder kolu, kablo zinciri baklası, makara tutucu ve ekran kapağı gibi plastik yazıcı parçalarını ölçüp yeniden basabiliyoruz.

Kırık parça bir arızanın sonucuysa, parçayı basmadan önce nedenini görmek isteriz. Örneğin sürekli eriyip şekil değiştiren bir fan kanalı, hotend’e fazla yakın bir montajı ya da yetersiz soğutmayı gösterebilir; yeni kanal da aynı sorunu yaşar. Hotend’e yakın parçaları PLA ile değil ABS, ASA ya da PC ile basıyoruz. Yazıcının kendisi arızalıysa 3D yazıcı tamiri hizmetimize göz atabilirsiniz.