Mimari Maket 3D Baskı

Mimari maket mukavva ve köpükle elde de yapılır; 3D baskıda ise dijital modelin kendisi maket olur. Eğrisel cepheler ve karmaşık çatılar elle kesimde en çok zaman alan kısımlardır; FDM baskıda zorluk formda değil, ölçeğin küçülttüğü incelikte başlar.

Hangi tür mimari maketleri basıyoruz?

Mimarlık ofislerinin ve öğrencilerin istediği maketler altı ana grupta toplanır; her grubun ölçeği ve baskı stratejisi farklıdır.

• Konsept / kütle maketi: Erken tasarım aşamasında kütleyi, oranları ve gölge etkisini gösterir. Genellikle 1:500 veya 1:1000 ölçekte, cephe detayı olmadan basılır; aynı vaziyette birkaç alternatif kütleyi yan yana denemek için idealdir.
• Cephe detaylı bina maketi: Pencere boşlukları, balkonlar, saçaklar ve cephe ritmi okunur. En sık 1:100 ve 1:200 ölçekte istenir.
• Vaziyet planı / kentsel maket: Proje binasını çevre yapılar, yollar ve parsellerle birlikte gösterir. Alan büyük olduğu için neredeyse her zaman parçalara bölünerek basılır.
• Topoğrafya / arazi maketi: Binanın eğimli araziye oturuşunu, istinat duvarlarını ve kot farklarını anlatır.
• İç mekân kesit maketi: Bir kat ya da bölüm kesilerek mekân kurgusu, kat yükseklikleri ve galeri boşlukları gösterilir; 1:50 gibi büyük ölçeklerde anlam kazanır.
• Ürün / endüstriyel tasarım maketi: Mobilya, aydınlatma ya da cihaz gövdesinin form ve oran kontrolü için görünüm modelidir. Fonksiyonel test gerekiyorsa prototip baskı sayfamıza bakın.

Ölçeğe göre maket üzerinde hangi detay kalır?

Gerçekte 1 metre olan bir ölçü, 1:100 maket üzerinde 10 mm, 1:200 maket üzerinde 5 mm, 1:500 maket üzerinde yalnızca 2 mm’dir. 0.4 mm nozzle ile temiz basılan en ince duvar yaklaşık 0.8–1 mm, okunabilir bir kabartma ya da girinti ise en az yaklaşık 0.4 mm olduğundan, ölçek küçüldükçe bazı elemanların kalınlaştırılması ya da çıkarılması gerekir.

Maket ölçeğinde gerçeğe birebir sadık kalmak her zaman en iyi sonucu vermez. 1:100 ölçekte 5 cm’lik bir doğrama kaydı modelde 0.5 mm’dir; nozzle bunu ya hiç basmaz ya da kopuk bir çizgi olarak basar. Elle maket yapan mimarların da yaptığı gibi bu elemanı 0.8–1 mm’ye kalınlaştırmak, gözün algıladığı oranı korur ve maketi kırılmaya karşı güçlendirir. Korkuluklarda en temiz çözüm çoğu zaman, çubukları tek tek basmak yerine dolu bir parapet ya da ince bir plaka olarak göstermektir.

Katman yönü de detayı etkiler. Dik basılan bir binada katman çizgileri yatay kalır ve ince katmanda kat çizgilerine karışıp neredeyse kaybolur. Az eğimli çatılar ve rampalar ise katmanlar arasında basamaklanır; bu yüzeylerin çok olduğu maketlerde çatıyı ayrı basmayı ya da parçayı yatırmayı değerlendiriyoruz.

Revit, SketchUp ve Rhino’dan maket dosyası nasıl hazırlanır?

Baskıya uygun bir maket dosyası; doğru birimde, kapalı (su geçirmez) katılardan oluşan ve sıfır kalınlıklı yüzey içermeyen bir STL, OBJ ya da 3MF dosyasıdır. Mimari yazılımlar modeli görselleştirme için üretir; render’da sorun çıkarmayan açık bir yüzey, baskıda eksik duvar ya da delik olarak karşınıza çıkar.

Dosyayı göndermeden önce şu adımlar baskıdaki sürprizlerin çoğunu önler:

1. Birimi ve ölçeği netleştirin. Modeli gerçek boyutta bırakıp hedef ölçeği bize yazmanız en güvenlisidir. Metre biriminde dışa aktarılan bir dosya dilimleme yazılımında milimetre olarak okunursa 30 metrelik bina 30 mm’lik bir kutuya dönüşür.
2. Görünmeyecek detayı kapatın. Dışarıdan görünmeyen mobilya, tesisat ve iç kapılar yalnızca baskı süresini ve hata riskini artırır.
3. Sıfır kalınlıklı yüzeylere kalınlık verin. Tek yüzey olarak çizilmiş cam, saçak ya da arazi yüzeyi baskıda hiç oluşmaz; her eleman ölçekte en az 0.8–1 mm kalınlığında gerçek bir katı olmalıdır.
4. Kapalı katı kontrolü yapın. SketchUp’ta grubun Entity Info panelinde “Solid” görünmesi, Rhino’da açık kenar kalmaması aranan durumdur. Birbirine gömülen duvar, döşeme ve kolonları tek katı halinde birleştirin; ayrı basılacak katları ve blokları ayrı nesne olarak bırakın.

Gelen dosyayı baskıya uygunluk açısından biz de kontrol ediyor, sorunları baskıdan önce bildiriyoruz; ayrıntısı STL dosyası bastırma sayfamızda. Elinizde yalnızca 2D plan ve görünüşler varsa, modelin hazırlanmasını 3D tasarım ve modelleme kapsamında konuşabiliriz.

Maket kat kat ya da bloklar halinde nasıl bölünür?

Maketi bölmenin iki nedeni vardır: tablaya sığmaması ya da açılabilir olmasının istenmesi. Her iki durumda da bölme çizgisini rastgele değil, mimari bir sınırdan — döşeme seviyesinden, blok ya da parsel sınırından — geçiriyoruz ki birleşim izi göze batmasın.

Kat kat açılabilen maket

Kat kat açılabilen maket, her katın döşeme seviyesinden ayrılıp üst üste oturduğu ve kaldırıldığında kat planının göründüğü maket türüdür. Katlar pim–yuva geçmeleriyle hizalanır; geçmelerde yaklaşık 0.2 mm boşluk bırakmak katların sıkışmadan oturup kalkmasını sağlar. 1:200 ölçekte 10 cm’lik bir bölme duvarı 0.5 mm’ye indiği için bu tür maketler genellikle 1:100 ya da 1:50 ölçekte hazırlanır.

Tablaya sığmayan vaziyet planları ve taban

Yaygın FDM yazıcıların baskı alanı kenar başına yaklaşık 220–350 mm’dir. 1:500 ölçekte 200 × 150 metrelik bir arsa maket üzerinde 400 × 300 mm eder ve tek parçada basılamaz; böyle vaziyet planlarını yol akslarından ya da parsel sınırlarından bölüp pimlerle hizalıyoruz; birleştirme yöntemini büyük boy 3D baskı sayfamızda anlattık. Düz bir taban plakası da basılabilir, ancak bu baskı süresinin büyük bölümünü düz bir yüzeye harcamak demektir; tabanı MDF veya forex üzerine kurmak çoğu zaman hem süreyi hem maliyeti düşürür.

Maket için hangi renk ve malzeme seçilmeli?

Sunum maketlerinde en temiz görünümü mat beyaz veya açık gri PLA verir. Mat yüzey ışığı dağıtır, katman çizgilerini parlak filamente göre daha az belli eder ve maketin üzerindeki gölgeleri, yani formu, öne çıkarır. PLA rijittir, baskıda çarpılmaya çok az eğilimlidir ve keskin köşeleri iyi tutar; maket için ABS ya da ASA gibi ısıya dayanıklı malzemelere çoğu zaman gerek yoktur. Malzemelerin farkını 3D baskı malzemeleri rehberimizde karşılaştırdık.

Renk, maketin anlatımının parçasıdır. Yaygın bir kurgu proje binasını beyaz, çevre yapıları gri basmaktır; göz önce yeni yapıya gider. Ağaçlar, su yüzeyleri ya da vurgulanacak bir blok için farklı renk gerekiyorsa bu elemanları ayrı parça olarak istenen renkte basıp maketin üzerine yerleştiriyoruz. Cam yerine yarı saydam PETG kullanılabilir; ancak FDM baskıda tam şeffaflık elde edilmez, sonuç buzlu cama yakındır.

3D baskı maket jüri teslimine yetişir mi?

Baskı süresi baştan hesaba katıldığında çoğu zaman yetişir. Bir maketin baskısı boyutuna ve detayına göre birkaç saatten birkaç güne kadar sürer: tek bir bina kütlesi birkaç saatte çıkabilirken çok parçalı bir vaziyet planı toplamda birkaç günlük baskı süresi isteyebilir. Süreyi en çok uzatan şey çoğu zaman katman yüksekliğidir; 0.2 mm yerine 0.1 mm katmanla basılan bir maket, aynı geometride yaklaşık iki kat uzun sürer. Bu yüzden detay gerektirmeyen çevre binalarını daha kalın katmanla basarak süreyi kısaltmayı öneriyoruz.

1. Dosyayı erken gönderin. Taslak bir model bile ölçek, parça sayısı ve süre hesabı için yeterlidir.
2. Değişmeyecek parçaları önce bastırın. Topoğrafya ve çevre yapılar önceden basılırsa son günlere yalnızca proje binası kalır.
3. Teslim şeklini baştan konuşun. Maketi İstanbul içinde kuryeyle gönderiyor ya da randevuyla elden teslim ediyoruz; kırılgan maketlerde elden teslim daha güvenlidir.