Katman Kayması: Nedenleri ve Çözümü

Belirti nasıl görünür?

Katman kayması, baskının bir noktasından sonra üst kısmın yana ötelenmesidir. Hangi eksende olduğunu ayırt etmek ilk adımdır:

• X veya Y kayması: Baskının üst kısmı bir yana kaymış, model iki parça yapıştırılmış gibi görünüyor. En yaygın tip budur.
• Z kayması: Yanal öteleme yok ama katman yükseklikleri düzensiz; bazı katmanlar birbirine girmiş, bazıları aralıklı. Genelde “Z banding” olarak da adlandırılır.
• Tek seferlik kayma: Yalnızca bir baskıda oldu, tekrarlamadı. Çoğunlukla anlık bir takılma veya dışarıdan bir darbedir.
• Tekrarlayan kayma: Her baskıda oluyor. Sistematik bir neden vardır ve aşağıdaki sırayla bulunur.

Önce şu iki soruyu cevaplayın

Bu iki ayrım, denemeniz gereken adım sayısını ciddi şekilde azaltır:

• Kayma hep aynı yükseklikte mi oluyor? Evetse, sorun büyük ihtimalle o yükseklikte devreye giren mekanik bir engeldir: kafaya sürtünen bir kablo, baskının kıvrılıp nozzle’a çarpması ya da g-code’daki bir hata. Rastgele yüksekliklerde oluyorsa neden ısı ve akımla ilgili olmaya daha yakındır.
• Kayma tek eksende mi, iki eksende mi? Tek eksense o eksenin kayışı, kasnağı ve sürücüsü şüphelidir. İki eksende birden oluyorsa ortak bir neden aranır: aşırı hız/ivme, güç kaynağı veya anakart ısınması.

Adım adım kontrol

Sırayı bozmayın — liste, en olası ve en kolay kontrol edilenden başlayarak düzenlenmiştir. Her adımdan sonra aynı modeli tekrar basıp sonucu karşılaştırın.

1. Kayış gerginliğini kontrol edin. Yazıcı kapalıyken kayışın ortasına parmağınızla bastırın. Aşağı yukarı belirgin şekilde esniyorsa gevşektir. Doğru gerginlikte kayış, parmakla çekildiğinde kısa ve tok bir ses verir; “gitar teli” benzetmesi buradan gelir. Fazla germek de hatadır: aşırı gergin kayış motor rulmanını zorlar ve zamanla mil boşluğu yaratır. Gergi mekanizması varsa oradan, yoksa motor bağlantısını gevşetip kaydırarak ayarlayın.
2. Kasnak vidalarını (grub/set vida) sıkın. Bu, gözden en çok kaçan nedendir. Motor milindeki kasnağın yan tarafında bir veya iki küçük alyan vida vardır. Gevşerse kasnak mil üzerinde kayar; motor döner ama kafa hareket etmez. Test için: yazıcı kapalıyken kasnağın üzerine bir kalemle işaret koyun, kafayı elle bir uçtan diğerine gezdirin ve işaretin mile göre kaydığına bakın. Vidalardan biri mutlaka milin düz yüzeyine (flat kısmına) oturmalıdır.
3. Hız ve ivmeyi geçici olarak düşürün. Dilimleyicide baskı hızını ve ivmeyi yarıya indirip aynı modeli basın. Kayma kayboluyorsa sorun mekanik yük veya sürücü akımıyla ilgilidir; devam ediyorsa mekanik bir engel ya da elektriksel bir arıza vardır. Bu bir çözüm değil, teşhis adımıdır.
4. Mekanik sürtünmeyi arayın. Yazıcı kapalıyken baskı kafasını ve tablayı elle tüm hareket aralığı boyunca yavaşça gezdirin. Direnç her noktada aynı hissedilmeli. Bir bölgede sertleşme varsa orada kirlenmiş bir mil, sıkışmış bir lineer rulman, ayarsız bir V-slot tekerleği veya eğrilmiş bir mil vardır. Tekerlek sistemlerinde eksantrik somun fazla sıkılırsa aynı belirti oluşur.
5. Kablo demetini ve takılmaları kontrol edin. Kafayı uçlara kadar götürdüğünüzde kablo demeti geriliyor mu, bir yere sürtüyor mu? Belirli bir yükseklikten sonra oluşan kaymalarda sık görülen neden, kablonun ya da filament makarasının hareketi engellemesidir. Filamentin makaradan serbestçe çözüldüğünden de emin olun; takılan makara kafayı geri çeker.
6. Sürücü ısınmasını ve akımını değerlendirin. Uzun baskılarda başlayan, kısa baskılarda görülmeyen kaymalar tipik olarak step motor sürücüsünün ısınıp koruma moduna girmesinden kaynaklanır. Anakart soğutma fanı çalışıyor mu, kasa havalandırması kapalı mı kontrol edin. Sürücü akımı (VREF) ayarı bu aşamada gündeme gelir — ancak bu adım aşağıdaki uyarıyı okumadan denenmemelidir.
7. Z ekseninde sorun varsa ayrı bakın. Z’de düzensizlik görüyorsanız motor ile vidalı mili birleştiren kaplini kontrol edin; gevşek kaplin katman yüksekliğini bozar. Mili gözle izleyerek eğrilik arayın: yazıcı kapalıyken Z’yi elle çevirdiğinizde mil salınım yapıyorsa eğridir. Vidalı milin yağlanmış olması da gerekir; kuru mil tutukluk yapar.

Bu adımlarda nelere dikkat etmeli?

Ne zaman servise vermeli?

• Kayış ve kasnak kontrolünden sonra kayma devam ediyorsa — sıradaki adımlar ölçüm gerektirir.
• Bir eksen tek yönde hareket ediyor ya da hiç hareket etmiyorsa: sürücü veya motor arızası olasıdır.
• Anakarttan koku, renk değişimi veya ısınma geliyorsa. Bu durumda yazıcıyı çalıştırmayın.
• Mil gözle görülür şekilde eğrilmişse veya rulman sıkışmışsa; düzeltme girişimi genelde durumu kötüleştirir.
• Sürücü akımını ayarladıktan sonra durum daha kötüye gittiyse.

Bu noktadan sonrası ölçüm ve parça işidir. Hareket sistemini sökerek rulman, mil ve kayış hattını kontrol ediyor, sürücü tarafını ölçü aletiyle değerlendiriyoruz. Bunu 3D yazıcı tamiri kapsamında yapıyoruz; onarım sonrası kalibrasyon da dahildir. Kaymanın önüne geçmenin en ucuz yolu ise düzenli periyodik bakımdır — kayış ve rulman aşınması aniden değil, yavaşça gelişir.